Hoe Claire een creatieve broedplaats tot leven bracht

Wat begon met een idee, groeide uit tot een creatieve broedplaats midden in Tilburg. Claire is kunststudent, woont tijdelijk via Livable en is initiatiefnemer van Het Openbaar: een plek waar jonge makers kunnen experimenteren, exposeren en elkaar ontmoeten. Een bijzonder initiatief dat laat zien hoeveel er mogelijk is wanneer een leegstaand pand tijdelijk een nieuwe functie krijgt.

Claire is niet iemand die graag stilzit. Ze studeert Beeldende Kunst aan St. Joost School of Art & Design, maakt haar eigen werk en is actief binnen de medezeggenschapsraad van Avans Hogeschool. Daarnaast zet ze zich samen met twee medestudenten in voor Het Openbaar, een experimentele werk- en expositieruimte aan het Louis Bouwmeesterplein in Tilburg.

En dat allemaal terwijl ze zelf ook antikraak boven het atelier woont.

Een idee dat werkelijkheid werd

Het Openbaar bestond een jaar geleden nog niet. Het initiatief ontstond toen Claire de mogelijkheid kreeg van ons om de ruimte onder haar woning als atelier te gaan gebruiken. Maar een heel atelier voor zichzelf? Daar zag ze vooral een grotere kans.

Ze bedacht een plan om de ruimte open te stellen voor andere kunststudenten en legde dit voor aan haar opleiding. Het idee kreeg steun en al snel sloten medestudenten zich aan om het samen verder uit te werken.

“Ik had eigenlijk nog niet eens nagedacht over wat er zou gebeuren als ze ja zouden zeggen”, vertelt Claire lachend. “Maar voordat ik daarover na kon denken, stonden er al mensen klaar die het leuk vonden om te regelen en te organiseren.”

Samen met St. Joost, onderdeel van Avans Hogeschool, werd achter de schermen hard gewerkt om het initiatief mogelijk te maken. Op 24 juni 2026 was het zover: Het Openbaar opende feestelijk de deuren met een expositie van eigen werk.

“Een jaar geleden was dit nog helemaal niks. Het hele concept bestond niet. We hebben alles zelf opgebouwd. Dat is eigenlijk kei vet.”

Een plek waar jonge makers elkaar vinden

Het Openbaar is een experimentele werk- en expositieruimte, opgezet door en voor studenten en alumni van de opleiding Beeldende Kunst van St. Joost. Als onderwijslocatie van Avans Hogeschool draait het om ontmoeten, onderzoeken en samen leren.

Via een open call krijgen studenten en alumni iedere maand ongeveer twee weken de ruimte om aan hun werk te werken. Ze bepalen zelf hoe ze de ruimte gebruiken en sluiten hun werkperiode af met een expositie voor bezoekers.

Daarnaast zijn er filmavonden, workshops en gastlessen. In een nis naast de entree is bovendien de hele maand werk van een student te zien, ook wanneer de ruimte gesloten is. De exposerende student kiest zelf wie het stokje overneemt, bij voorkeur iemand uit een ander studiejaar of van een andere locatie.

“Wat ik zo mooi vind, is dat studenten uit verschillende jaarlagen elkaar hier leren kennen. Eerstejaars komen in gesprek met ouderejaars en alumni. Ze zien elkaars werk, delen ervaringen en inspireren elkaar.”

Zo groeit Het Openbaar uit tot een creatieve broedplaats waar jonge makers elkaar verder helpen, ervaringen delen en nieuwe ideeën ontstaan.

Buiten de muren van de academie

Hoewel de kunstacademie zelf ook expositieruimtes heeft, is Het Openbaar volgens Claire echt iets anders. De ruimte ligt midden in de stad, met grote ramen waardoor voorbijgangers naar binnen kunnen kijken.

“Het is zo speciaal om je werk buiten de muren van de academie te laten zien. Ineens heb je te maken met een publiek, met voorbijgangers en met de stad. Daardoor ga je heel anders naar je eigen werk kijken.”

Claire omschrijft Het Openbaar als een plek die serieus genoeg is om studenten uit te dagen, maar tegelijkertijd laagdrempelig genoeg om fouten te mogen maken. Juist die combinatie maakt het waardevol: studenten leren hun werk buiten de veilige omgeving van de academie te presenteren en ontdekken nieuwe perspectieven.

Ook voor Tilburg heeft de locatie meerwaarde. Kunst is er niet alleen voor mensen die bewust een museum of galerie bezoeken. Hier lopen mensen er letterlijk langs.

“Het is goed als kunstenaars zich mengen in de stad. Niet ergens aan de rand, maar juist middenin. Zo maak je kunst en cultuur zichtbaar voor iedereen.”

Betaalbare ruimte maakt ideeën mogelijk

Voor jonge kunstenaars is het niet vanzelfsprekend om een geschikte werk- of expositieruimte te vinden. Zeker niet wanneer je nog studeert.

“Je steekt al ontzettend veel geld in het maken van je werk. Ik heb laatst nog voor 190 euro aan verf gekocht. En dan weet je helemaal niet of je dat werk ooit verkoopt.”

Een eigen atelier of expositieruimte huren is voor veel studenten financieel niet haalbaar. Bovendien is de stap van de veilige omgeving van de academie naar een professionele galerie vaak groot.

Het Openbaar biedt studenten de mogelijkheid om die eerste stappen te zetten, zonder de financiële druk van een commerciële ruimte.

Dat de gemeente Tilburg het leegstaande pand via Livable tijdelijk beschikbaar stelt voor gebruik, maakt dit initiatief mede mogelijk.

Al bijna tien jaar thuis in tijdelijke panden

Claire weet als geen ander hoe waardevol tijdelijk vastgoed kan zijn. Ze woont al jarenlang antikraak en heeft op verschillende bijzondere locaties gewoond, van een voormalige basisschool in Sittard tot een oude boerderij in Breda.

“Toen ik zeventien was, wilde ik al antikraak wonen. Maar dat mocht nog niet, omdat ik geen achttien was. Zodra het kon, ben ik ervoor gegaan. Je zou kunnen zeggen dat ik echt fan ben.”

Inmiddels is ze negen keer verhuisd, waarvan het grootste deel naar een tijdelijke woonruimte. Sinds ongeveer een jaar woont ze via Livable in Tilburg. Het tijdelijke karakter van haar woonruimte vindt ze niet erg. Ze is eraan gewend geraakt dat een verhuizing onderdeel kan zijn van deze manier van wonen. Toch heeft het ook nadelen.

“Je denkt wel twee keer na voordat je ergens een nieuwe vloer in legt of een bankje bouwt. Hoe lang woon je er nog? Ik koop bijvoorbeeld geen tuinmeubels, maar gebruik gewoon een campingstoel.”

Haar gevoel van thuis heeft ze daarom vooral gekoppeld aan de spullen die met haar meeverhuizen.

“Als mijn dozen zijn uitgepakt en mijn eigen spullen weer hangen, voelt het als thuis. Je wordt eigenlijk wat draagbaarder.”

Tegelijkertijd beseft Claire dat tijdelijk wonen niet voor iedereen geschikt is. De onzekerheid en het regelmatig verhuizen moeten wel bij je passen. Zelf kijkt ze inmiddels ook vooruit naar een meer permanente woonplek. Het liefst in Tilburg, want daar voelt ze zich thuis.

“Ik heb mezelf hier in Tilburg echt gevonden. Ik heb hier fijne mensen om me heen, mijn werk en mijn kansen liggen hier. En inmiddels mijn hart ook.”

Nieuwe talenten ontdekken

Het Openbaar heeft Claire niet alleen als kunstenaar verder gebracht. Ze ontdekte ook hoeveel plezier ze haalt uit organiseren en het samenbrengen van mensen.

“Ik wist helemaal niet dat ik organiseren zó leuk vond. Daar ben ik eigenlijk pas de afgelopen jaren achter gekomen. Ik zal altijd blijven schilderen en kunst maken, maar het faciliteren van anderen vind ik minstens zo interessant.”

Binnen Het Openbaar houdt ze zich bezig met de logistiek, het gebruik van het pand en de organisatie. Maar ze kijkt ook vooruit: het initiatief moet straks door volgende generaties studenten kunnen worden voortgezet.

Ook onderzoekt de groep hoe de samenwerking met de opleiding Beeldende Kunst van St. Joost verder kan groeien, bijvoorbeeld door eerstejaarsstudenten les te geven in Het Openbaar. Zo leren zij al vroeg hoe het is om hun werk buiten de academie te presenteren.

Durf te vragen, durf te dromen

Als Claire één ding wil meegeven aan andere jonge makers, dan is het dat ze hun ideeën vooral moeten durven delen.

“Ik heb ook maar het lef gehad om een idee te bedenken en er een mail over te sturen. En nu zijn we het gewoon aan het doen.”

Diezelfde boodschap heeft Claire voor vastgoedeigenaren die misschien nog niet eerder hebben stilgestaan bij de mogelijkheden van tijdelijk gebruik.

“Soms moet je gewoon iets nieuws proberen en ontdekken wat er allemaal mogelijk is.”

Want een leegstaand pand hoeft niet alleen een gebouw te zijn dat op een nieuwe bestemming wacht. Door het tijdelijk beschikbaar te stellen, kunnen er bijzondere initiatieven ontstaan die iets betekenen voor de buurt, de stad en de mensen die er wonen of werken. Zoals Het Openbaar, waar jonge kunstenaars de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en elkaar te ontmoeten.

En dat hoeft volgens Claire helemaal niet altijd zo’n uitgebreid initiatief te zijn. Een ruimte kan ook dienstdoen als fotostudio, atelier of ontmoetingsplek voor buurtbewoners.

“Bij ons draait het om experimenteren. We zijn een behoorlijk uitgesproken club en maken grote werken, gebruiken verschillende materialen en dagen onszelf en anderen uit om anders naar kunst te kijken. Maar niet iedere plek hoeft zo’n experimentele invulling te krijgen. Er zijn zoveel manieren waarop je een leegstaand pand waardevol kunt benutten.”

Een plek die iets in beweging zet

Wanneer Claire over een paar jaar terugkijkt op deze periode, hoopt ze vooral dat Het Openbaar iets blijvends heeft betekend voor de mensen die er gebruik van hebben gemaakt.

“Ik hoop dat ik kan terugkijken op iets wat mensen echt heeft geïnspireerd. Dat ze er iets van hebben geleerd en daardoor zelf in actie zijn gekomen.”

Eigenlijk ziet ze die impact nu al. In de studenten die hun eerste expositie organiseren, de makers die elkaar leren kennen en de bezoekers die nieuwsgierig naar binnen stappen.

En misschien is dat wel de grootste waarde van Het Openbaar: een plek die ooit leegstond, biedt nu ruimte aan nieuwe ideeën, ontmoetingen en mogelijkheden.

Want soms is er niet veel meer nodig dan een beschikbare ruimte en iemand die durft te vragen: waarom zouden we het niet gewoon proberen?