Leegstandbeheer in het Gravensteen: plastic soep expert Karl Beerenfenger

Soms ontstaat een loopbaan niet vanuit één uitgestippeld plan, maar door steeds beter te ontdekken waar je energie van krijgt. Voor Karl Beerenfenger (40) waren reizen, maatschappelijke thema’s en zijn fascinatie voor water en het onderwaterleven belangrijke aanjagers. Inmiddels werkt hij al zo’n twaalf jaar aan duurzaamheid, zwerfafval, plastic soep en de vraag hoe we onze wegwerpmaatschappij kunnen veranderen.

Dankzij leegstandbeheer werkt Karl nu vanuit een bijzondere tijdelijke werkruimte in het historische Gravensteen in Leiden. Hier schrijft hij plannen, voert hij campagne en werkt hij aan oplossingen voor een wereld met minder wegwerp. En eerlijk is eerlijk: met uitzicht op de Pieterskerk is het ook niet bepaald een doorsnee kantoor.

Van ondernemer naar plastic soep expert

Karl is geboren in Leiden en woont inmiddels weer midden in de stad. Rond zijn 26e groeide zijn interesse in maatschappelijke thema’s en duurzaamheid. Reizen en zijn fascinatie voor water en het onderwaterleven speelden daarin een belangrijke rol.

Inmiddels werkt hij al zo’n twaalf jaar aan thema’s als zwerfafval, plastic soep en circulaire economie. Drie dagen per week werkt hij in loondienst bij milieuorganisatie Fair Resource Foundation. Daarnaast is hij parttime ondernemer en organiseert hij onder andere lezingen, bedrijfsuitjes, clean-ups en educatieprogramma’s. “Ik doe nu waar ik in geloof en ik kan ervan leven.”

Campagne voor een verbod op sigarettenfilters

Een van de onderwerpen waar Karl zich intensief mee bezighoudt, zijn sigarettenfilters. Via de No (Plastic) Filter-campagne zet hij zich samen met anderen in voor een verbod op alle sigarettenfilters. Filters behoren tot het zwerfafval dat veelvuldig op straat en in het water terechtkomt. Daarom richt de campagne zich niet alleen op opruimen, maar vooral op het aanpakken van het probleem bij de bron. Ook alternatieven zoals afbreekbare filters ziet Karl niet als de uiteindelijke oplossing.

De campagne krijgt inmiddels steeds meer steun van onder andere gemeenten, waterschappen en provincies. Voor Karl laat het zien wat jarenlang campagne voeren kan opleveren: een onderwerp dat klein begon, staat inmiddels nadrukkelijk op de maatschappelijke en politieke agenda.

Werken vanuit een antikraak werkruimte in Leiden

Veel van dat werk gebeurt achter een laptop of aan de telefoon. Plannen schrijven, campagnes voorbereiden, overleggen, lobbyen en nieuwe projecten ontwikkelen. Dat doet Karl tegenwoordig vanuit het Gravensteen in hartje Leiden. Hij zag in een krantje van Erfgoed Leiden dat Livable tijdelijke werkruimtes in het gebouw aanbood. Zijn reactie was direct: “Nee, daar moet ík zitten.”

Het historische gebouw, de ligging en vooral de werkruimte aan de voorzijde spraken hem aan. Vanuit zijn raam kijkt hij uit op de Pieterskerk. “Het is waanzinnig om hier naartoe te fietsen. Dit is echt een van de mooiste plekken in Leiden.”

Karl kende het concept antikraak al goed. Hij woonde eerder twee jaar antikraak in Noordwijk en maakte daarnaast gebruik van tijdelijke verhuur. Voor zijn werk huurde hij eerder samen met een collega een ruimte en werkte hij afwisselend thuis, op kantoor of in de bibliotheek. Een eigen tijdelijke werkruimte geeft hem nu een vaste plek voor zijn ondernemerschap.

Waarom leegstandbeheer goed werkt voor Karl

Voor Karl zitten de voordelen van een werkruimte in bruikleen vooral in de combinatie van flexibiliteit, betaalbaarheid en locatie. “Het is vanaf beide kanten flexibel opzegbaar, je hebt geen ingewikkelde huurcontracten en de lage kosten zijn natuurlijk een groot pluspunt. Het contact is lekker informeel en de locatie is top.”

Maar ook de gedachte achter tijdelijk gebruik spreekt hem aan. Een bestaand gebouw hoeft volgens Karl niet ongebruikt te blijven als het nog prima dienst kan doen als werkplek. “Er bestaat en staat al zoveel, dus gebruik dat ook. Dit oude gebouw heeft veel meer charme. Niet alles hoeft nieuw.”

Nieuwe samenwerkingen in het Gravensteen

Bij de start organiseerde Livable een kick-off, zodat de verschillende gebruikers in het pand elkaar konden leren kennen. In de dagelijkse praktijk is het rustig, omdat iedereen andere werktijden en werkzaamheden heeft. Toch ontstaan er juist door de nabijheid van verschillende ondernemers nieuwe contacten.

Karl heeft bijvoorbeeld goed contact met een uitgeverij die ook in het gebouw gevestigd is. Wat begon met even bij elkaar binnenlopen en een gesprek, leidde inmiddels tot plannen om samen een boek over plastic soep te maken. Dat is voor Karl een van de mooie kanten van zo’n tijdelijke invulling: verschillende mensen en disciplines komen op één plek bij elkaar en kunnen elkaar onverwacht verder helpen. Ook waardeert hij de aanwezigheid van huismeester Marco, die dagelijks in het gebouw aanwezig is.

“En nu zit ik hier, op deze droomplek”

Ook over het contact met Livable is Karl positief. “Relaxed en informeel. Nadat ik mijn gegevens had aangeleverd, mocht ik eigenlijk meteen komen kijken. Daarna ging alles heel snel. En nu zit ik hier, op deze droomplek.”

Die informele en flexibele manier van werken past volgens hem goed bij antikraak. Tegelijkertijd merkt hij dat gebruikers veel waardering hebben voor de plek waar ze tijdelijk mogen werken. “Je voelt je misschien minder eigenaar, maar je zorgt wel degelijk voor het pand. Je hebt echt waardering voor zo’n oud gebouw.” Volgens Karl zijn mensen die kiezen voor antikraak bovendien vaak maatschappelijk betrokken. “Je kunt op deze manier een enorme rijkdom aan mensen binnen krijgen.”

Werken aan een wereld met minder wegwerp

Voor de toekomst hoeft Karl niet per se alles groter te maken. Hij is vooral blij met de balans die hij inmiddels heeft gevonden. “Ik draag iets bij en ik kan er mijn energie in kwijt.”

Ideeën zijn er ondertussen genoeg. Naast zijn werk rondom sigarettenfilters houdt hij zich bezig met onderwerpen als wegwerpbekers, hergebruik van glas en verpakkingen en de bredere vraag hoe we kunnen overstappen naar een maatschappij waarin minder wordt weggegooid.

Ook blijft hij zichzelf ontwikkelen als ondernemer. Terugkijkend had hij zichzelf misschien eerder wat meer op de voorgrond willen zetten, maar inmiddels ziet hij dat ook anders: soms begrijp je pas later waarom dingen in je leven zijn gelopen zoals ze zijn gelopen.

Laat bestaand vastgoed niet ongebruikt

Ook voor eigenaren van leegstaand vastgoed heeft Karl een duidelijke boodschap. Door gebouwen tijdelijk beschikbaar te stellen, kunnen ondernemers en maatschappelijke organisaties er werken, samenwerken én voor het pand zorgen. “Er bestaat en staat al zoveel, dus gebruik dat ook.”

Meer verhalen uit onze panden

Achter iedere tijdelijke invulling zit een ander verhaal. Van bewoners en creatieve ondernemers tot maatschappelijke organisaties. Lees meer verhalen en ontdek hoe leegstandbeheer in de praktijk ruimte geeft aan wonen, werken en maatschappelijke initiatieven.